Zespół Autyzmu

Autyzm dziecięcy to zaburzenie rozwojowe zaczynające się we wczesnym dzieciństwie i trwające całe życie. Autyzm może sie objawiać w różny sposób u poszczególnych osób. Niektóre z nich są w stanie prowadzić stosunkowo zwykłe życie, podczas gdy inne będą zawsze potrzebować specjalistycznego wsparcia. Zależy to zarówno od głębokości zaburzeń, jak i skuteczności i intesywności terapii.

Autyzm bywa często nierozpoznany i niezrozumiany, ponieważ osoby z autyzmem nie wyglądają na niepełnosprawne. Uwagę zwracają dopiero ich trudności w porozumieniu się, nietypowe zachowania. Dlatego wiele osób traktuje dzieci z autyzmem jako poprostu niegrzeczne czy źle wychowane. Każda osoba z autyzmem doświadcza trudności z komunikacją, wyobraźnią i interakcjami społecznymi oraz kontrolą własnych zachowań.

Trudności z komunikacją

Osoby z autyzmem mają trudności zarówno z komunikacją werbalna jak i niewerbalną. Wiele z nich rozumie wypowiedzi innych osób bardzo dosłownie. Nie rozumieją żartów i sarkazmu, czy zwyczajowych powiedzeń i zwrotów. Dużą trudność sprawia im rozumienie mimiki twarzy i tonu głosu.

Niektóre osoby z autyzmem nie mówią lub ich mowa jest bardzo ograniczona. Zazwyczaj są w stanie zrozumieć częściowo to, co mówią do nich inne osoby, lecz same wolą korzystać z alternatywnych metod komunikacji, takich jak piktogramy czy symbole wizualne.

Niektóre osoby z autyzmem mają dobre umiejetności językowe, lecz z trudem przychodzi im zrozumienie wzajemnego charakteru rozmowy, w związku z czym często powtarzają słowa wypowiedziane przez rozmówcę (echolalia) lub mówią bez przerwy o swoich własnych zainteresowaniach.

Trudności z interakcjami społecznymi

Osoby z autyzmem mają często problemy z rozpoznawianiem lub rozumiewaniem emocji i uczuć innych osób, a także z wyrażaniem własnych. To sprawia, że trudno jest im wchodzić w interkacje towarzystkie. Mogą:

  • nie rozumieć niepisanych zasad społecznych,

  • robić wrażenie obojętnych, bo nie zauważają emocji innych osób,

  • preferować spędzanie czasu w samotności zamiast szukać towarzystwa innych ludzi,

  • zachować sie dziwnie lub nieadektwanie.

Osoby z autyzmem mają trudności z zaprzyjaźnieniem się. Niektóre z nich bardzo chcą nawiązać relacje z innymi ludźmi, lecz nie wiedzą jak sie to robi.

Trudności z wyobraźnią społeczną

Wyobraźnia społeczna pozwala nam na rozumienie i przewidywanie zachowań innych osób, rozumienie abstrakcyjnych idei i wyobrażanie sobie sytuacji nie osadzonych w codzienności. Problemy z wyobraźnią społęczną sprawiają, że osoby z autyzmem maja trudności z:

  • przewidywaniem tego, co zaraz nastapi lub może nastąpić,

  • rozumieniem zagrożeń, na przykład tego, że wybieganie na ruchliwą ulicę może być niebezpieczne,

  • uczestnictwem w grach i zabawach opierających się na wyobraźni (dzieci z autyzmem mogą czerpać z nich przyjemność, ale mają tendencje do odgrywania wciąż tego samego),

  • Przygotowaniem się na zmiany i planowaniem,

  • radzeniem sobie z nowymi, nietypowymi sytuacjami.

Trudności z wyobraźnią społęczną nie powinny być mylone z brakiem wyobraźni w ogóle. Jest bardzo wiele kreatywnych osób z autyzmem, które mogą być uznanymi artystami, muzykami i pisarzami.

  • Jakie są przyczyny autyzmu dziecięcego?

Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym. Jego przyczyny nie są jeszcze dostatecznie znane. Uznaje się, że objawy autyzmu są spowodowne nieprawidłowym rozwojem funkcjonowania mózgu we wczesnym dzieciństwie. Mogą mieć na to wpływ m.in. czynniki genetyczne, infekcyjne, nieprawidłowości w przemianach metabolicznych, zaburzenia okresu ciąży i porodu.

  • Jak diagnozuje się autyzm dziecięcy?

Pierwsze objawy autyzmu pojawijają się przed ukończeniem przez dziecko trzeciego roku życia. Jednak niekiedy objawy autyzmu są na tyle dyskretne, że ujawniają sie dopiero w późniejszym wieku. Diagnozę stawia zespół specjalistów, w skład wcgodzą psychiatra, psycholog i pedagog specjalny. Diagnoza jest stawiana w oparciu o kryteria Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10

  • Jak leczyć autyzm dziecięcy?

Im wcześniej zdiagnozowano i rozpoczęto wszechstroną terapię osoby z autyzmem, tym większa szansa na poprawę jej stanu zdrowia. Terapia powinna być intesywna, systematyczna i dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości dziecka. Konieczne jest, także dbanie o ogólny stan zdrowia osób z autyzmem, ponieważ dodatkowe choroby mogą pogarszać ich funkcjonowanie. Istotne jest również odpowiednie wspieranie rodziców i całego otoczenia dziecka.

  • Czy można całkowicie wyleczyć osobę z autyzmem?

Wczesna diagnoza i intesywna terapia może prowadzić do poprawy funkcjonowania osoby z autyzmem w stopniu zbliżonym lub równoznacznym z wyleczeniem. Według szacunków może to dotyczyć 10-15 procent dzieci objętach wczesną i intensywną terapią. Jednak u większości osób niepełnosprawność z powodu autyzmu pozostaje do końca życia. U niektórych, w efekcie prowadzonej terapii, objawy autyzmu stają się dyskretne i słabo nasilone.

  • Czy można w późniejszym wieku zachorować na autyzm dziecięcy?

Nie, ponieważ autyzm dziecięcy dotyczy zaburzeń neurologicznych we wczesnym okresie życia. W wieku około trzech lat prawidłowo rozwijający się mózg człowieka osiąga taki poziom rozwoju, który zapewnia podsatwowe kompetencje w porozumiewaniu się i relacjach społecznych. Możlwie, ale bardzo rzadkie są przypadki ujawniania pełnych objawów autyzmu dziecięcego dopiero między trzecim i piątym rokiem życia. Jednak zdarza się, że osoby z dyskretnymi objawami autyzmu są diagnozowane w późniejszym wieku.

  • Czy osoby z autyzmem są niepełnosprawne intelektualnie (upośledzenie umysłowe)?

Autyzm dziecięcy nie jest niepełnosprawnością intelektualną. Osoby z autyzmem w odmienny sposób odbierają i przetwarzają informację, ale mogą mieć przy tym iloraz inteligencji w granicach normy. Jednak u dużej częsci osób z autyzmem te same przyczyny, które spowodowały autyzm równocześnie powodują inne problemy w funkcjonowaniu mózgu, takie jak niepełnosprawność intelektualna, epilepsja czy niedosłuch. Są to jednak zaburzenia współistniejące, niezależne od siebie.

  • Czy są nadwrażliwe?

Osoby z autyzmem mają indywidualnie mniej lub bardziej nasilone problemy z odbiorem bodźców zmysłowych (wzrokowych, słuchowych, czuciowych itd.), co może wpływać znacząco na ich rozwój, zachowanie lub może rozpraszać ich uwagę. W przypadku nasilonych problemów z nadwrażliwością lub zbyt małą wrażliwością, może im to sprawić duży dyskomfort, ból i cierpienie.

  • Czy autyzm to choroba psychiczna?

Autyzm nie jest chorobą psychiczną. W świetle aktualnej wiedzy i Miedzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 autyzm dziecięcy jest zaburzeniem neurorozwojowym, powodującym nieprawidłowy rozwój funkcji neurofizjologicznych we wczesnym dzieciństwie.

  • Czy wszystkie są takie same?

Osoby z autyzmem są różne, tak jak różni są wszyscy ludzie. Jest wiele osób z autyzmem, mających trudności z nawiązaniem rozmowy, ale równie wiele umiejących inicjować kontakt. Osoba z autyzmem to indywidualność, a cechy autyzmu stanowią tylko jeden z elementów jej osobowości.

  • Jak się z nim komunikować?

Osoby z autyzmem często potrzebują wsparcia w zainicjowaniu i podtrzymaniu rozmowy. Sposoby porozumieniu się zależą w dużej mierze od stopnia trudności danej osoby. U osób z dużymi problemami, komunikowanie wspomaga sie przez pisanie na komputerze, używanie obrazków lub przedmiotów.

  • Czy są świadome swojej odmienności?

Tak, z relacji osób z autyzmem wiemy o trudnościach jakie sprawia im funkcjonowanie w rzeczywistości tak odmiennej od ich unikalnych przeżyć i oczekiwań.

  • Czy są szczególne uzdolenienia?

Niektóre z nich tak. Mogą mieć np. ogromną łatwość uczenia się języków obcych, słuch absolutny, znakomicie rysować, czy robić bardzo skomplikowane obliczenia. Jednak większość osób z autyzmem nie posiada takich zdolności. Z badań wynika, że tzw. sawanci stanowią około dziesięciu procent wszystkich osób z autyzmem.

  • Jakie są specyficzne problemy ich rodzin?

Problemy rodzin wiążą się z zapewnieniem całodobowej opieki i wsparcia osobom z autyzmem. Największą trudnością jest nieznajomość specyfiki problemów i potrzeb osób z autyzmem przez otoczenie i instytucje pomocowe. Wsparcie mogą stanowić specjalistyczne usługi opiekuńcze oferowane przez ośrodki pomocy społecznej. Wiele rodzin potrzebuje pomocy finasowej na opłacenie terapii.

  • Czy w jednej rodzinie może być więcej niż jedno dziecko z autyzmem?

Czasem w jednej rodzinie może być dwoje lub więcej dzieci z autyzmem lub zespołem Aspergera. Zdarza się to jednak stosunkowo rzadko. Znane są sytuacje, gdy w rodzinie z dzieckiem z autyzmem kolejne ma zaburzenia związane z dysleksją czy ADHD.